|
MAPY
HISTORIA POLSKICH GRANIC
Współczesne kształty: (wszystkie granice państwowe oznaczone zostały niebieskimi liniami): obecny wymiar Polski jest wynikiem rozmów, do jakich doszło podczas II wojny światowej w Teheranie (1943) i w Jałcie (1945). Alianci zadecydowali wówczas, że wschodnie ziemie Polski przejdą pod administrację Związku Radzieckiego. Znajdujące się tam większe miasta takie jak Wilno, Lwów, Grodno, Łuck i Stanisławów, były zamieszkane prawie wyłącznie przez ludność rdzennie polską, zaś na terenach wiejskich znaczną większość stanowili Polacy, ale i Ukraińcy, Białorusini i Litwini. Po 1945 roku wielu ich dotychczasowych mieszkańców zostało siłą zmuszonych do przesiedlenia się na obecne terytorium Polski, a w szczególności na tzw. "ziemie odzyskane" tj. Śląsk, Pomorze oraz południową cześć Prus Wschodnich (Mazury), gdzie uprzednio rezydowali Niemcy - na tej samej zasadzie przeniesieni do swej ojczyzny. Przyjmuje się, że blisko 1/3 pośród wszystkich mieszkańców przedwojennej Polski podlegała przesiedleniu już w trakcie wojny tudzież po zakończeniu działań militarnych. Znaczna część miast została doszczętnie zrujnowana (Warszawa, Wrocław, Gdańsk, Szczecin) za sprawą oddziałów nazistowskich lub podczas "wyzwalania" przez Armię Czerwoną.
Polska po I wojnie światowej: (obszar oznaczony linia czerwona): Tak właśnie wyglądała Polska w latach 1919(1921)-1939. W konfrontacji z aktualnym terytorium, była nieco większa i wysunięta bardziej na wschód. Przedtem, państwo polskie nie istniało przez przeszło 120 lat. Sprzyjające okoliczności ku stworzeniu niepodległego aparatu państwowego nadeszły wraz z porażką Niemiec i Austrii w I wojnie światowej. Młoda polska armia zdołała również powstrzymać najazd bolszewików i ustanowić historyczne granice na wschodzie anektując ziemie, które zostały później zajęte przez Związek Radziecki w 1945 roku. Do Polski włączone zostało również Wilno - stolica Litwy. Zadecydował o tym faktor etniczny, albowiem większość mieszkańców miasta stanowiła ludność polska oraz fundament historyczny, czyli Unia Polski z Litwą. Swoje prawa do Wilna rościła także Litwa, która po 1918 roku funkcjonowała jako niepodlegle państwo. Po przeciwnej stronie, w ręce polskie trafił niewielki obszar Górnego Śląska, w znacznej mierze zamieszkany przez Polaków, który historycznie był do tej pory jednak własnością Czechosłowacji. Warto także zwrócić uwagę na fakt, ze rdzennie niemiecki Gdańsk otrzymał status "wolnego miasta" co odizolowało Prusy Wschodnie od reszty Niemiec. Niemcy traktowali ten polski skrawek ziemi jako istny paradoks mimo, iż tereny te były z punktu widzenia etnicznego polskie (a przed 1772 rokiem również i historycznie). Niemniej, dostęp Polski do linii brzegowej był w okresie międzywojennym wybitnie ograniczony jako, że posiadała ona tylko jeden jedyny port morski w Gdyni. We wczesnej Polsce, 10 procent populacji stanowili Żydzi (dla porównania dziś jest ich 0,02 procent). Granice po 1846 roku: (oznaczone fioletowa linia): de facto, niepodległa Rzeczpospolita w tym czasie nie istniała. Linia prezentuje jedynie przebieg granic zaboru z 1795 roku pomiędzy trzema liczącymi się wówczas potęgami: Prusami (późniejszymi Niemcami), Austria (późniejszymi Austro-Wegrami) i carska Rosja. Przeszło 120-letni okres ograniczonej wolności (a raczej niewoli wręcz) zbiegł się z wybuchem "rewolucji przemysłowej" i fakt ten odbił swe piętno na wybranych obszarach dawnej Polski. Sukcesy Napoleona były postrzegane przez Polaków jako szanse na odzyskanie utraconej niepodległości, jakkolwiek po jego sromotnej porażce, w wyniku ustaleń Kongresu Wiedeńskiego z 1815 roku, Rosja zdecydowała się na utworzenie ze szczątkowej części swego zaboru "Królestwa Polskiego". |