|
MAPY
HISTORIA POLSKICH GRANIC
Wsplczesne ksztalty: (wszystkie granice panstwowe oznaczone zostaly niebieskimi liniami): obecny wymiar Polski jest wynikiem rozmw, do jakich doszlo podczas II wojny swiatowej w Teheranie (1943) i w Jalcie (1945). Alianci zadecydowali wwczas, ze wschodnie ziemie Polski przejda pod administracje Zwiazku Radzieckiego. Znajdujace sie tam wieksze miasta takie jak Wilno, Lww, Grodno, Luck i Stanislaww, byly zamieszkane prawie wylacznie przez ludnosc rdzennie polska, zas na terenach wiejskich znaczna wiekszosc stanowili Polacy, ale i Ukraincy, Bialorusini i Litwini. Po 1945 roku wielu ich dotychczasowych mieszkancw zostalo sila zmuszonych do przesiedlenia sie na obecne terytorium Polski, a w szczeglnosci na tzw. "ziemie odzyskane" tj. Slask, Pomorze oraz poludniowa czesc Prus Wschodnich (Mazury), gdzie uprzednio rezydowali Niemcy - na tej samej zasadzie przeniesieni do swej ojczyzny. Przyjmuje sie, ze blisko 1/3 posrd wszystkich mieszkancw przedwojennej Polski podlegla przesiedleniu juz w trakcie wojny tudziez po zakonczeniu dzialan militarnych. Znaczna czesc miast zostala doszczetnie zrujnowana (Warszawa, Wroclaw, Gdansk, Szczecin) za sprawa oddzialw nazistowskich lub podczas "wyzwalania" przez Armie Czerwona. Polska po I wojnie swiatowej: (obszar oznaczony linia czerwona): Tak wlasnie wygladala Polska w latach 1919(1921)-1939. W konfrontacji z aktualnym terytorium, byla nieco wieksza i wysunieta bardziej na wschd. Przedtem, panstwo polskie nie istnialo przez przeszlo 120 lat. Sprzyjajace okolicznosci ku stworzeniu niepodleglego aparatu panstwowego nadeszly wraz z porazka Niemiec i Austrii w I wojnie swiatowej. Mloda polska armia zdolala rwniez powstrzymac najazd bolszewikw i ustanowic historyczne granice na wschodzie anektujac ziemie, ktre zostaly pzniej zajete przez Zwiazek Radziecki w 1945 roku. Do Polski wlaczone zostalo rwniez Wilno - stolica Litwy. Zadecydowal o tym faktor etniczny, albowiem wiekszosc mieszkancw miasta stanowila ludnosc polska oraz fundament historyczny, czyli Unia Polski z Litwa. Swoje prawa do Wilna roscila takze Litwa, ktra po 1918 roku funkcjonowala jako niepodlegle panstwo. Po przeciwnej stronie, w rece polskie trafil niewielki obszar Grnego Slaska, w znacznej mierze zamieszkany przez Polakw, ktry historycznie byl do tej pory jednak wlasnoscia Czechoslowacji. Warto takze zwrcic uwage na fakt, ze rdzennie niemiecki Gdansk otrzymal status "wolnego miasta" co odizolowalo Prusy Wschodnie od reszty Niemiec. Niemcy traktowali ten polski skrawek ziemi jako istny paradoks mimo, iz tereny te byly z punktu widzenia etnicznego polskie (a przed 1772 rokiem rwniez i historycznie). Niemniej, dostep Polski do linii brzegowej byl w okresie miedzywojennym wybitnie ograniczony jako, ze posiadala ona tylko jeden jedyny port morski w Gdyni. W wczesnej Polsce, 10 procent populacji stanowili Zydzi (dla porwnania dzis jest ich 0,02 procent). Granice po 1846 roku: (oznaczone fioletowa linia): de facto, niepodlegla Rzeczpospolita w tym czasie nie istniala. Linia prezentuje jedynie przebieg granic zaboru z 1795 roku pomiedzy trzema liczacymi sie wwczas potegami: Prusami (pzniejszymi Niemcami), Austria (pzniejszymi Austro-Wegrami) i carska Rosja. Przeszlo 120-letni okres ograniczonej wolnosci (a raczej niewoli wrecz) zbiegl sie z wybuchem "rewolucji przemyslowej" i fakt ten odbil swe pietno na wybranych obszarach dawnej Polski. Sukcesy Napoleona byly postrzegane przez Polakw jako szanse na odzyskanie utraconej niepodleglosci, jakkolwiek po jego sromotnej porazce, w wyniku ustalen Kongresu Wiedenskiego z 1815 roku, Rosja zdecydowala sie na utworzenie ze szczatkowej czesci swego zaboru "Krlestwa Polskiego", ktre cieszyl |
HISTORIA POLSKI
|